درمانهای غیر داروئی صرع

 

درمانهای غیر داروئی صرع کدامند ؟

گاهی اوقات صدمات وارده به مغز بعد از مدتی سبب بروز حملات تشنجی می گردد. علت این امر بروز اختلالاتی در عملکرد سلول های قشری مغز می باشد. این موارد شامل ضایعات مغزی ناشی از تومورها، سکته ها و ضربه های مغزی است.

علل صرع در دوران کودکی چیست ؟

نکته قابل توجه در اینجا این است که انسان ها در هنگام رشد دوره جنینی خود، بسته به جنس، رشد مغزی متفاوتی دارند. مثلا” تکامل مغزی در جنین دختر هنگام پنج ماهگی مرحله حساسی است ، در صورتیکه در جنین پسر این تکامل در ۹ ماهگی رخ می دهد، بنابراین چون هنگام زایمان خطر نارسایی اکسیژن به مغز نوزاد وجود دارد، این خطر برای نوزاد پسر، شدید تر می باشد.

حساسترین قسمت مغز برای عبور اکسیژن ناحیه گیجگاهی است. بنابراین در موارد نارسایی اکسیژن، حین زایمان این ناحیه صدمه می بیند وموجب بروز ضایعه ای در این قسمت می گردد.بعد از گذشت زمان طولانی که چند سال ممکن است طول بکشد، منطقه صدمه دیده دچار فرآیندی می شود که حملات تشنجی را ایجاد می نماید، بنابراین منطقی به نظر می رسد که با جراحی مغز و برداشت محل ضایعه بتوان تشنجات بیمار را کنترل کرد. ولی باید توجه داشت که روش اصلی و انتخاب اول در درمان صرع دارو درمانی است.

در چه مواردی از درمانهای غیر دارویی صرع استفاده می شود ؟

روش های غیر دارویی این بیماری منحصر به مواردی است که اولا” بیمار به درمان دارویی پاسخ نداده باشد و ثانیا” نوع و تعداد حملات صرع به شکلی باشد که زندگی عادی فرد را از نظر فیزیکی و روانی مختل کرده باشد. این روش ها عبارتند از: جراحی برروی مغز، تحریک عصب واگ و رژیم کتوژنیک که بشرح ذیل می باشند:

۱- جراحی مغز:  این روش در موارد خاصی و فقط در ده الی بیست درصد بیماران مصروع با حملات غیر قابل کنترل انجام می گیرد و تنها در بعضی بیماران ، جراحی باعث توقف کامل حملات صرع می شود.

در بقیه موارد یا صرع به صورت نسبی کنترل می شود یا اینکه هیچ تغییری در حملات ایجاد نمی گردد و غالبا” بعد از عمل جراحی نیز نیاز به مصرف داروهای ضد صرع ادامه می یابد. جراحی مغز انواع مختلف دارد. دو روش اصلی و عمده آن عبارتنداز:

الف ) برداشتن محل اصلی تولید کننده امواج تشنجی :

گاهی امواج الکتریکی غیر طبیعی که منجر به حملات تشنجی می شوند از یک کانون موضعی مشخص منشا می گیرند و سپس در تمام قشر مغز منتشر می شود. در این صورت برداشتن کانون مولد تشنج می تواند از انتشار امواج صرعی و حملات بالینی جلوگیری نمایند.

ب) قطع راههای ارتباطی در مغز:

گاه امواج الکتریکی غیر طبیعی از یک کانون دائمی و مشخص منشا نمی گیرند بلکه به طور منتشر در کل مغز شروع می شوند. در اینگونه موارد قطع راههای ارتباطی بین دو نیمکره مغزی باعث قطع امواج منظم سراسری ( سینکرونیزه ) مغز شده و در نتیجه حمله صرعی کنترل می شود، این روش در صرع هایی مانند صرع آتونیک ( حملات ناگهانی از دست رفتن تون عضله و افتادن لحظه ای و آنی ) که یک کانون مشخص برای برداشتن وجود ندارد، کاربرد دارد.

۲- تحریک عصب واگ : وی ان اس ، روشی در درمان صرعهای غیر قابل کنترل می باشد و می تواند در بسیاری از مواقع حملات تشنجی را کاهش دهد.

این روش در سال     ۱۹۸۵ توسط ژاکوب زابارا پیشنهاد گردید و بعد از مطالعات تجربی بر روی حیوانات وسپس بر روی انسان به تدریج تکامل یافت و در حال حاضر بر روی بیشتر از ده هزار نفر در دنیا به کار گرفته شده است. این مسئله ثابت شده است که عصب واگ به عنوان عصب دهم مغزی، به میزان بیش از شصت درصد توان سیستم نباتی بدن را جهت کنترل قلب ، ریه ها و دستگاه گوارش به عهده دارد.

هنگامی که این عصب به طور ناخودآگاه از طریق سیستم های داخلی مغز تحریک می شود، موجب کاهش ضربان قلب و افزایش حرکات روده می گردد.

در حقیقت باید گفت که عملکرد این عصب در زمانی که انسان نیاز به آرامش و آسایش دارد و از طرف هیچ عامل خارجی تهدید نمی شود حداکثر توان خود را خواهد داشت. در این روش یک محرک کوچک

PACEMAKER  زیر پوست گردن، نزدیک عصب واگ در قسمت چپ کاشته می شود. این محرک، عصب واگ را در فواصل زمانی معینی تحریک می کند و با انتشار این تحریکات از طریق عصب به مغز، فعالیت تشنجی متوقف می شود.

آمار گزارش شده در مطالعات مختلف در رابطه با تاثیر وی ان اس متفاوت است، اما به طور کلی وی ان اس در موارد محدودی باعث توقف کامل حملات می شود. در بعضی آمارها در شصت درصد موارد، حملات یا از بین رفته ویا کاهش یافته اند و در برخی دیگر در سی درصد موارد کاهش حداقل پنجاه درصد حملات تشنجی گزارش شده است. همچنین این روش در افراد بالای دوازده سال با تشنج های مقاوم به درمانی که به صورت موضعی شروع می شوند، به کار گرفته شده است. لیکن در افرادی که جراحی بر روی آنها موثر می باشد ( مانند برداشتن ضایعه کانونی در مغز ) ، به دلیل تاثیر بیشتر آن در کنترل تشنجات، قبل از وی ان اس انتخاب اول جراحی است.

۳- رژِیم کتوژنیک :   از قرن ها پیش روزه داری های خاص و طولانی مدت در بسیاری از بیماری ها از جمله صرع به کار گرفته شده است. مشاهده تاثیر مثبت این نوع روزه داری ها بر روی کنترل حملات تشنجی، منجر به استفاده علمی و بالینی رژیم های خاص از سال ۱۹۲۰شد که به رژِیم کتوژنیک معروف گردید. در این رژیم غذایی کربوهیدراتها محدود شده و هشتاد تا نود درصد کالری از طریق چربی به بدن می رسد.

از سوخت و ساز چربی در کبد، موادی آزاد و وارد خون می شود که کتون نامیده می شوند. در این رژیم با توجه به اینکه کربوهیدرات بسیار کمی به بدن می رسد سلول های مغزی اجبارا” مواد کتونی موجود در خون را جذب می کنند و از آنها برای متابولیسم ( سوخت و ساز ) فعالیت خود استفاده می کنند.

نهایتا” حاصل این تغییر متابولیسم ، افزایش گابا در انتهای عصبی می باشد. گابا نوعی واسطه شیمیایی در مغز است که اثر مهاری بر روی حملات تشنجی دارد.

رژیم کتوژنیک در کودکان بین یک تا دوازده سال و بیشتردر سنین  ۲ تا ۵ سال استفاده می شود. در نوجوانان و بالغین به دلیل تکامل مغزی سلول های عصبی چهار الی پنج برابر کمتر از سلولهای مغزی کودک توانائی برداشت مواد کتونی را دارند، لذا این روش درمانی در نوجوانان و بالغین چندان موثر نیست ( گرچه بررسی هایی در اثر بخشی آن در بالغین نیز انجام شده است که نیاز به مطالعات بیشتر دارد ) این رژیم در تمام تشنج های مقاوم به درمان کاربرد دارد و باعث کاهش تشنجات در نیمی از بیماران می شود.

0 نظر

پاسخ دهید

Want to join the discussion?
حس پشتیبانی حرفه ای!

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *