محروم سازی موقت کودک

روش محروم سازی موقت در مواردی بکار می رود که کودک از اطاعت دستورات سر پیچی کند یا رفتارهای خطرناک انجام دهد.رفتارهایی مانند کتک زدن خواهرو برادر و یا والدین و همکلاسی ها،دویدن وسط خیابان،پرت کردن اشیاء،بهانه گیری هنگام خرید کردن و … را نمی توان نادیده گرفت.عدم اطاعت از دستورات را نیز نمی توان نادیده گرفت.در اینگونه موارد می توان  از روش محروم سازی موقت کمک گرفت.

به یاد داشته باشید که:

در این نوع تنبیه از هیچ روش دردناک یا ترسناکی استفاده نمی شود.بلکه از دریافت توجه محروم می شود.

*این روش به اشکال مختلفی اجراء می شود:

– زمان خلوت یا اتاق خلوت:یعنی دور کردن کودک از فعالیتی که مشکل ایجاد کرده و وادار ساختن او به ساکت نشستن برای مدت کوتاه و مشخص زمان خلوت معمولا در همان اتاقی است که مشکل رخ داده است.

در اتاق خلوت کودک برای مدت کوتاه و مشخص در محل دیگری دور از بقیه قرار می گیرد.اتاق خلوت نباید برای کودک جای جالبی باشد.ضمنا نباید محل ترسناکی باشد.

محرومیت از فعالیت یا شی مورد علاقه :در این روش برای مدت مشخصی از فعالیت اسباب بازی یا شی مورد علاقه اش محروم می شود.

این روش را می توان برای کودکان ۱۰-۲ سال بکار برد.

به ازای هر سال سن کودک می توان ۱ دقیقه برای محروم سازی در نظر گرفت مثلا کودک ۲ ساله ۲ دقیقه و کودک ۵ ساله ۵ دقیقه.

به یاد داشته باشید که:

زمان های کوتاه اتاق خلوت موثرتر از زمان های طولانی است.

*زمان خلوت

در مواقع بد رفتاری مراحل زیر را انجام دهید:

۱ – وضعیت فعلی کودک را به او یاد آوری کنید.مثلا((مریم تو داری دست خواهرت را محکم می کشی)).

۲ – یک دستور ساده و واضح به کودک بدهید.مثلا((دست خواهرت را نکش آهسته او را راه ببر))

۳ – قوانین را به کودک یاد آوری کنید.

۴ – اگر بعد از ۵ ثانیه دستور را انجام نداد یکبار دیگر دستور خود را تکرار کرده و یا زمان خلوت تقویت کنید.مثلا: ((مریم تو هنوز دست خواهرت را محکم می کشی.اگر این کار را ادامه بدهی باید دو دقیقه روی صندلی ساکت بنشینی.))

۵ – اگر بعد از ۵ ثانیه باز هم اطاعت نکرد،زمان خلوت را اجرا کنید.

۶ – بدون بحث کردن و عصبانیت و سرزنش کردن دست کودک را گرفته و او را روی صندلی می نشانید.

۷ – فریاد زدن،اعتراض کردن و قول به اطاعت را نادیده بگیرید.

۸ – به او بگویید که روی صندلی آرام بنشیند.

۹ – بعد از اینکه آرام نشست (حدودا ۳۰ ثانیه آرام باشید ) وقتی زمان به اتمام رسید به او بگویید زمان خلوت تمام شده است.

۱۰ – مجددا دستور اولیه را از او بخواهید.

۱۱ – اگر کودک باز هم اطاعت نکرد زمان خلوت را تکرار کنید.

۱۲ – اگر اطاعت کرد او را تشویق کنید.

۱۳ – بعد از زمان خلوت هم در مورد موضوع گذشته بحث نکنید.

* اتاق خلوت

در مواقع بد رفتاری شدید از روش اتاق خلوت استفاده کنید.

مراحل انجام این روش نیز شبیه زمان خلوت می باشد.با این تفاوت که کودک را به اتاق دیگری می برید.مواقعی که احساس می کنید خیلی عصبانی هستید یا کودک شما خیلی عصبانی است و احتمال آسیب به کودک یا دیگران می رود از اتاق خلوت استفاده کنید.

به یاد داشته باشید که:

اتاق خلوت این فرصت را به همه می دهد که آرام باشند در مواقعی که خیلی عصبانی هستید و کنترل خود را از دست می دهید خودتان به اتاق خلوت بروید.

اتاق خلوت باید:

۱ – اتاقی باشد که امکان لذت بردن از وسایل یا محیط آن برای کودک نباشد.

۲ – وسایل خطرناک وجود نداشته باشد.

۳ – ترسناک و تاریک نباشد.

بهترین مکان ها:راهرو،اتاق خواب والدین،گوشه آشپزخانه.

مکان هایی که نسبتا مطلوب نیستند:اتاق خواب کودک (بدلیل وجود وسایل سرگرم کننده)

مکان هایی که اصلا مناسب نیستند:حمام(در صورتی که کودک وحشت داشته یا وسایل خطرناک باشد)صندوقخانه،اتاق تاریک،انباری.

به یاد داشته باشید که:

زمانی که کودک در اتاق خلوت است مراقب او باشید.

*مشکلاتی که هنگام اتاق خلوت یا زمان خلوت با آن روبرو خواهید شد:

_مشکل________________راه حل___

امتناع از نشستن روی صندلی

زمان خلوت را تا لحظه نشستن روی صندلی محاسبه نکنید.

ترک کردن صندلی:

زمان را متوقف کنید تا او بنشیند او را روی صندلی قرار داده و دستان خود را روی پاهایش بگذارید.اگر کودک ۵ ساله یا بزرگتر است یک امتیاز از وی بگیرید (مثلا تا عصر نمی توانی دوچرخه سواری کنی).

به شما توهین کلامی می کند                                نادیده بگیرید

گریه و قشقرق                                                نادیده بگیرید

از ترک کردن اتاق خلوت امتناع می کند              مجددا محروم سازی کنید

خواهرو و برادرها زمانیکه او در اتاق خلوت         آنها را نیزدراتاق خلوت

است با وی رابطه برقرار می کنند                     امادریک محل دیگرقرار

                                                            دهید.

دلایل عدم موفقیت در این روش:

۱ – کودک اجازه داشته باشد هر وقت تصمیم گرفت از اتاق خلوت بیرون بیاید (مثلا مینا،بلند صحبت نکن به اتاقت برو و هر وقت یادگرفتی که داد نزنی از اتاقت بیرون بیا)در اینجا زمان از نظر کودک مشخص نیست و هروقت بخواهد از اتاق بیرون می آید.

۲ – عدم استفاده مستمر از اتاق خلوت.

۳ – تهدید کردن به استفاده از اتاق خلوت بدون عمل کردن به آن.

۴ – توجه کردن به جیغ و فریاد زدن کودک در اتاق خلوت در اینصورت کودک یاد می گیرد اگر جیغ بکشد می تواند از اتاق بیرون بیاید.

به یاد داشته باشید که:

زمان اتاق خلوت از وقتی محسوب می شود که کودک آرام باشد و شرط بیرون از اتاق خلوت حفظ آرامش است نه قول دادن کودک به اینکه آرام خواهد شد.

۵ – ممکن است کودک دچار یک اختلال خلقی یا مشکلات دیگر روانپزشکی بوده و نیاز به مشاوره با یک متخصص باشد.

*محرومیت از فعالیت یا شی مورد علاقه

این روش برای کودکان و نوجوانان قابل استفاده است.در این روش کودک را از شی یا فعالیت مورد علاقه اش برای مدتی مشخص و محدود محروم می کنید.البته محروم کردن باید منصفانه متناسب با سن کودک بوده و به رشد او آسیبی نزند.

مثلا می توانید به یک دختر بچه ۵ ساله بگویید ((مریم اگر عروسک را خراب کنی تا امشب نمی توانی با آن بازی کنی)).

ولی اگر به او بگویید ((مریم اگر عروسکت را خراب کنی تورا امسال به کلاس آمادگی نمی فرستم))تنبیه طولانی مدت،نا متناسب با رشد کودک انجام داده اید.

سعی کنید شدت محروم کردن از شدت تشویق کردن کمتر باشد.

مثلا((رامین ۱۰ ساله و کلاس پنجم است نمره امتحان ریاضی قبلی او ۱۵ شده است مادرش روزی ۱۰۰ تومان به او پول توجیبی می دهد.برای تشویق به درس خواندن به او بگویید اگر نمره امتحان ریاضی فردا را ۱۸ شوی هفته دیگر روزی ۱۵۰ تومان پول به تو خواهم داد ولی اگر مانند قبل بود هفته دیگر روزی ۸۰ تومان به تو پول توجیبی می دهم.))

مقالات تخصصی مغز و اعصاب و روانشناسی

 

 

دکتر مهران آقامحمدپور بهترین فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان

0 نظر

پاسخ دهید

Want to join the discussion?
حس پشتیبانی حرفه ای!

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *