توصیه های مهم برای حفظ سلامت کودک

 سلامت کودک و کودکی سالم

برای حفظ سلامت کودک نکات زیادی وجود دارد که می تواند در تندرستی کودک نقش مهمی داشته باشد. در این مقاله با رعایت نکاتی سلامت کودک خود را تضمین نمایید.

۱)برای حفظ سلامت کودک حتی المقدور از ازدواج های فامیلی بپرهیزید، چون احتمال بروز بیماری های لاعلاج و صعب العلاج در ازدواج های فامیلی حداقل دو برابر بیشتر از ازدواج های غیر فامیلی است.

۲)قبل از بارداری حتما از نظر جسمی و روحی آمادگی داشته باشید و در صورت لزوم قبل از بارداری، اقدام به مشاوره ی تغذیه و مشاوره ی روانشناسی کنید.از بارداری بدون برنامه و اتفاقی جدا خودداری کنید.

۳)برای داشتن کودکی سالم و پیشگیری از بروز برخی بیمارهای ارثی، حتما در مراحل قبل ازدواج، قبل بارداری و حین بارداری به پزشک مراجعه و نسبت به انجام مشاوره اقدام نمایید.

۴)در دوران قبل از بارداری و حین بارداری حتما تست ها و آزمایش های غربالگری را انجام دهید. از مزایای انجام این آزمایشات، تشخیص بموقع و پیشگیری از مواردی مانند سندرم داون (مونگولیسم) است و در نتیجه سلامت کودک می باشد (سندرم داون بالای ۹۸% با انجام تست های غربالگری و آزمایشات تشخیصی پیش از تولد قابل تشخیص و پیشگیری است) .

۵)بهتر است بارداری  با خواسته ی طرفین و با برنامه ریزی قبلی انجام شود.

۶)خدمات دوران بارداری کافی، قابل دسترس و خوب ارائه شود.

۷)زایمان در شرایط صحیح و توسط افراد ماهر انجام شود.

۸)خدمات دوران نوزادی که حساس ترین دوران زندگی است صحیح و سریع فراهم گردد.

۹)خانواده ها باید به اهمیت ساعات و روزهای اول پس از تولد آگاه باشند. هر نوزادی باید شانس اولین تماس خود را در دقایقی اول زندگی با مادرش داشته باشد تا هم شیردهی مادر و هم ارتباط عاطفی بین مادر و فرزند به حداکثر برسد.

به همین منظور نوزاد بلافاصله پس از تولد به مادر نشان داده شود و ابتدا تماس گونه به گونه و حتی فرصت کوتاهی برای بوسیدن توسط مادر فراهم شود.

۱۰)تمام نوزادان از نعمت تغذیه با شیر مادر برخوردار گردند تا سلامت کودک از نظر جسمی، روحی  و ذهنی تامین گردد.

۱۱)خانواده ها اهمیت تحریکات سمعی و بصری،ماساژ و تمرینات روانشناختی و ارائه ی حداکثر مهر و محبت به نوزادان و شیرخواران را بخوبی درک و بدون قید و شرط آنرا اجرا نمایند.

۱۲)به نیازهای تغذیه ای و روانی هر کودک در تمام ابعاد با دقت توجه نمایید تا سلامت کودک و تندرستی او تضمین شود.

۱۳)پس از تولد نوزاد حتما تست های غربالگری نوزادی بین سه روزگی تا ده روزگی انجام دهید.در صورت توان مالی تست غربالگری متابولیکی را نیز انجام دهید.

از حداقل مزایای این آزمایشات، تشخیص بیماری ها قبل از ایجاد علائم و درمان بموقع و پیشگیری از عوارض غیر قابل جبران بیماری هایی مانند هیپوتیروئیدی (کم کاری غدهء تیروئید)، فنیل کتونوری و …. می باشد.

۱۴)از علل مهم و قابل پیشگیری عقب ماندگی ذهنی،سندرم داون(مونگولیسم)، هیپوتیروئیدی و عفونتهای مادرزادی می باشد. با اقدامات بموقع باید از این بیماری ها پیشگیری نمود.

۱۵)در دوره ی نوزادی با انجام تست شنوایی سنجی، از سلامت شنوایی کودک مطمئن شوید.

۱۶)از ۶ماهگی تا سنین پیش دبستانی با انجام تست غربالگری تنبلی چشم از سلامت بینایی کودک مطمئن شوید.

۱۷)اگر نوزاد، نارس یا کم وزن بدنیا آمده و سابقه اکسیژن درمانی و تنفس با دستگاه تهویه ی مکانیکی دارد. حتما پس از ترخیص از بیمارستان از نظر بیماری شبکیه ای نارسی( رتینوپاتی نارسی)، توسط چشم پزشک و ترجیحا فوق تخصص شبکیه تحت پیگیری و درمان بموقع قرار بگیرد تا از ایجاد کوری مادام العمر در شیرخوار پیشگیری شود.

۱۸)آیا می دانید که اولین واکسن برای شیرخوار، آغوز شیر مادر است؟ برای شیردهی موفق در سه ماه ی دوم بارداری، به کمک متخصص زنان یا با مراجعه به کلینیک های آموزش شیر مادر، با روشهای شیردهی آشنا شوید. همچنین از نظر روحی – عاطفی آمادگی پیدا نموده تا پس از تولد نوزاد با اطمینان بیشتری کودک را شیر بدهید.

۱۹)با توجه به نقش کلیدی تغذیه در رشد و نمو کودک، آشنایی با الگوهای صحیح تغذیه و پرهیز از الگوهای تغذیه ای غلط جهت تأمین و تضمین سلامت کودک از لحاظ جسمی_ذهنی از اهمیت خاصی برخوردار است.

۲۰)جهت جلوگیری از عوارض سیگار و پیشگیری از ابتلا به آسم، بهتر است کودک در معرض دود سیگار قرار نگیرد و شما والدین گرامی اگر سیگاری هستید حتما با مراجعه به روانپزشک نسبت به ترک سیگار اقدام نموده و یا حداقل در فضای خانه و در جلوی چشم کودک از کشیدن سیگار خودداری کنید تا کودک شما با تقلید از رفتار غلط شما در آینده به سیگار یا اعتیاد روی نیاورد و سلامت کودک شما به خطر نیفتد.

۲۱)با نظارت متخصص کودکان مولتی ویتامین، آهن، روی (اثر آنها بر روی رشد قد و ضریب هوشی اثبات شده است) و امگا-۳ (آثار بسیار مفیدی در رشد و نمو سلولهای مغزی، بینایی، قلبی و …. در دوران بارداری و پس از تولد دارد) را به شیر خوارتان بخورانید.

۲۲)دو روز پس از ترخیص نوزاد از بیمارستان، نوزاد باید توسط متخصص کودکان ویزیت و حتما تا دو هفتگی از نظر زردی تحت نظر باشد. از اقدامات سنتی در مورد زردی نوزاد جدا بپرهیزید. چرا که در صورت عدم درمان اصولی، سلامت کودک از نظر جسمی و ذهنی صدمه دیده و  دچار معلولیت شدید و لاعلاج  می شود.

۲۳)اگر نوزاد به علت زردی شدید تحت تعویض خون قرار گرفته حتما جهت بررسی وضعیت شنوایی، تست ABR در مراکز ادیومتری معتبر انجام شود تا در صورت لزوم اقدامات درمانی بموقع انجام شود و از ایجاد ناشنوایی و کری مادم العمر در کودک جلوگیری شود.

۲۴)جهت رشد اجتماعی کودک، ثبت نام در مراکز پیش دبستانی توصیه می گردد.

۲۵)به کودکان خود <<نه گفتن>> را یاد دهید تا کودک یاد بگیرد چه کارهایی را نباید بکند. همچنین، اعتماد به نفس کودکتان را تقویت کنید تا در آینده بتواند در مقابل دوستان ناباب و انواع انحرافات و آسیب های اجتماعی مانند اعتیاد و ….. با اعتماد به نفس بی نظیر، یک نه بزرگ بگوید.

۲۶)با توجه به این که اثرات ماساژ درمانی در سلامت کودک ،کاهش اضطراب، کاهش درد، بهبود سیستم ایمنی بدن، رشد و نمو، افزایش مهارت های اجتماعی و زبانی کودک و نیز در پیشگیری از یبوست، تقویت دستگاه گوارش، قدرت عضلانی، درمان کولیک (قولنج) و بیقراری، درد دندان درآوردن، شادابی پوست و افزایش اعتماد به نفس اثبات گردیده است. لذا ماساژ کودک در ارتقا سلامت کودک از نظر جسمانی، ذهنی، عاطفی و اجتماعی کودک نقش بسزایی دارد.

۲۷)علاوه بر واکسیناسیون روتین، در مورد واکسیناسیون های جدید مانند آنفلونزای خوکی، فصلی واکسیناسیون مخصوص قبل از مسافرت به خارج از کشور و ….. با متخصص کودکان مشورت نمایید.

۲۸)برخلاف تصور عموم، کودکانی که با عوامل میکروبی بیشتری در تماس هستند مانند کودکانی که در مهدکودک نگهداری می شوند و کودکانی  که در روستاها زندگی می کنند کمتر به آلرژی و آسم مبتلا می شوند.

این کودکان ممکن است بیشتر دچار عفونت های ویروسی شوند که در سنین پایین احتمال دارد منجر به حملات خس خس نیز بشود ولی احتمال بروز آسم مزمن به همراه آلرژی ها در بزرگسالی نادر است.

۲۹)با توجه به عوارض تنقلات و نقش آنها در ایجاد سندرم بیش فعالی، سندرم متابولیک (ایجاد بیماری های بزرگسالان در سنین جوانی مانند فشار خون، بیماری قند،چاقی و….) و آسم باید اهمیت بیشتری به غذاها و تنقلات سنتی بدهید.

بهتر است در مدارس و مهدکودک ها و در سبد غذایی سفره های ایرانی برای حفظ سامت کودک بیشتر از نان و پنیر و سبزی، نان و خرما، نان برنجی، کیک های غنی شده با آهن، شیر و عسل، شیر و خرما، عسل کنجد، گردو، حلوا گردویی، عسل، انجیر و میوه جات، دانه های روغنی، آجیل خام، ماست های میوه ای و ماست پروبیوتیک،ماهی و میگو برای تغذیه استفاده شود.

۳۰)برای ارتقا سلامت کودک با مراجعه به روانشناس در سن ۶-۵ سالگی بهره ی هوشی (IQ) کودکتان را مشخص نموده و در صورتی که بهره ی هوشی کم، حد مرزی یا بالاتر و در حد نابغه باشد، بموقع اقدامات لازم را بعمل آورده و نسبت به انتخاب مدرسه ی مناسب اقدام نمایید.

۳۱)حتما روش های اندازه گیری تب (۱-زیر زبانی، ۲-زیر بغل و ۳-مقعدی;که ترجیحا با دماسنج جیوه ای گرفته می شود) را یاد گرفته و در مورد مشکوک که امکان اندازه گیری تب به روش زیر زبانی وجود ندارد، حتما تب کودک را به روش مقعدی اندازه بگیرید تا با کنترل دقیق تب از بروز تب تشنج و عوارض ناشی از آن و در نتیجه صدمه زدن به سلامت کودک جلوگیری شود.

۳۲)از تجویز و تزریق بی مورد داروهایی مانند آمپول جنتامایسین و آمیکاسین به کودکتان پرهیز نمایید.

۳۳)شایعترین بیماری های کودکان عبارتند از: ۱-بیماری های تشنجی(بخصوص تب و تشنج); ۲-بیماری های مادرزادی قلبی; و ۳-آسم. این سه گروه شایع بیماریهای کودکان اغلب قابل پیشگیری هستند.

مثلا نقش استفاده از قرص اسیدفولیک حداقل در ۳ ماه قبل از بارداری در پیشگیری از بیماری های مادرزادی قلبی، تغذیه با شیر مادر در پیشگیری از آسم، کنترل دقیق تب و در صورت لزوم استفاده از دیازپام و رژیم غذایی پرچرب حاوی روغن زیتون و روغن نارگیل،در پیشگیری از تب تشنج موثر است.

۳۴)براساس مطالعات و تحقیقات انجام شده، تغذیه ی انحصاری با شیر مادر حداقل تا ۶ ماهگی بطور مؤثری از بروز آسم و بیماری های آلرژی زا جلوگیری می کند.

۳۵)با توجه به نقش اثبات شده اسید فولیک در پیشگیری از تولد نوزادان ناقص الخلقه و ناهنجاری های شدید مانند بیماری های مادرزادی قلبی، شکاف کام، شکاف لب، نقص لوله عصبی و نیز نقش اسیدفولیک در تقسیمات و رشد سلولی در تولید اسپرم و تخمک، حتما استفاده از اسیدفولیک حداقل ۳ ماه قبل از بارداری برای هر دو زوج( زن و شوهر) برای حفظ سلامت کودک بطور جدی پیشنهاد می گردد.

۳۶)با توجه به اهمیت روزافزون پروبیوتیک ها در تغذیه و سلامتی، امروزه استفاده از پروبیوتیک ها بعنوان مکمل های غذایی و درمانی و نیز پیشگیری و بهبود روند درمانی بیماری هایی مانند فشارخون، کاهش چربی، چاقی، اسهال کودکان، آسم، بیش فعالی و کودکان بیقرار و ….. مورد تاکید می باشد.

باید به این نکته توجه داشت که استفاده از پروبیوتیک ها در کودکان مبتلا به بیماری های نقص ایمنی و تحت درمان با داروهای تضعیف کننده ی سیستم ایمنی توصیه نمی گردد و در صورت لزوم با پزشک معالج کودکتان مشورت نمائید.

۳۷)با توجه به نقش اسیدهای چرب ضروری در رشد سلول های مغزی و نیز رشد سلول های عصبی و بینایی، استفاده از امگا-۳ همانند اسیدفولیک در دوران قبل و حین بارداری توصیه می شود. در صورت لزوم با پزشک متخصص زنان و پزشک مشاور ژنتیک خودتان مشورت نمائید.

همچنین امگا-۳ در بهبود تمرکز و بعنوان مکمل درمانی در درمان بیش فعالی کودکان، آسم کودکان، مشکلات رفتاری، اضطراب، افسردگی، مشکلات خواب، اختلالات یادگیری (که مکانیسم اثر آن از طریق تاثیر در متابولیسم انتقال دهندهء پیام های عصبی در مغز است)،موثر می باشد.

از دیگر مزایای استفاده از امگا-۳، پیشگیری از بروز بسیاری از بیماری های مزمن مانند بیماری های قلبی – عروقی و افزایش چربی خون می باشد. لذا اصلاح و آموزش عادات غذایی صحیح در کودکان و بزرگسالان و ترویج تغذیه غذاهای دریایی مانند ماهی و میگو و غذاهای سنتی در سفره ایرانی اهمیت بسزایی در اعتلای سلامت کودک و جامعه دارد.

دکتر مهران آقامحمدپور فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان در تهران

برای طرح پرسش خود در این زمینه بر روی لینک پرسش از دکتر کلیک کنید.

0 نظر

پاسخ دهید

Want to join the discussion?
حس پشتیبانی حرفه ای!

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *