اختلال خواندن در کودکان (قسمت اول)

اختلال خواندن در کودکان یا نارساخوانی در سال های اخیر  به شدت هدف پژوهش های علمی قرار گرفته است. این امر سبب شده تا درک و تعبیر درستی از موضوع نارساخوانی یا اختلال خواندن در کودکان ارائه گردد.

نارسا خوانی یا اختلال خواندن در کودکان

بدون تردید توانایی خواندن یکی از پیچیده ترین و در عین حال ضروری ترین قابلیت های بشری است که پایه و اساس کسب دانش را تشکیل می دهد. خواندن جزو توانایی های شناختی بوده و مجموعه ای از مهارت های شناختی شامل رمزگشایی، بازشناسی و درک واژه ها در بروز آن نقش دارند.

توجه به ابعاد مختلف خواندن و پرورش آن به ویژه در سنین رشد و سال های آغازین یادگیری امری است اجتناب ناپذیر که باید مد نظر متخصصان به ویژه مراکز آموزشی قرار گیرد.

یکی از ویژگی های اصلی تشخیص اختلال خواندن در کودکان این است که پیشرفت در خواندن که با آزمون های میزان شده فردی اندازه گیری  می شود، با توجه به سن تقویمی ، اندازه گیری هوش و تحصیلات متناسب با سن فرد، به طور چشمگیری، پایین تر از  حد انتظار است.

در کنار رشد و توسعه آزمون های خواندن و نارسا خوانی یافته های دانش عصب- روانشناختی به ویژه روش های جدید مطالعه فرایندهای مغزی مانند f-MRI کمک موثری به تبیین و درک هر چه دقیق تر مسائل مربوط به اختلال خواندن در کودکان و نارسا خوانی کرده است .

اختلال خواندن در کودکان ممکن است به علت مشکلات واج شناختی که از نابهنجاری های رفتاری و فیزیولوژیکی در پردازش اطلاعات دیداری در مغز ناشی می شوند، به وجود آیند. اعتقاد بر این است که این نقص ها، به طور عمده جنبه ارثی دارند.

روش های درمان کودکان مبتلا به اختلال خواندن ، ارتباطی و یادگیری شامل راهبردهای آموزشی است که در آنها بر راهبردهای رفتاری، ازجمله آموزش مستقیم، تاکید می شود.

آزمون نارسا خوانی یا اختلال خواندن در کودکان

آزمون نارسا خوانی یا اختلال خواندن در کودکان یکی از ابزارهای مناسب برای ارزیابی نارسا خوانی است که شامل ده خرده آزمون می باشد از جمله: خواندن کلمات، زنجیره کلمات، قافیه، نامیدن تصاویر، درک متن، درک کلمات، حذف آواها، خواندن کلمات بدون معنی   ( ناکلمات) نشانه های حرف،و نشانه های مقوله.

این آزمون تقریبا ۳۰ دقیقه زمان نیاز دارد و برای کودکان ۷ -۱۲ سال قابل اجرا می باشد.

سعی کنید جملات زیر را بخوانید!

لطفا قبل از اینکه به سفر بروی ما را با خبر کن. دوستم همیشه می گفت احساس بدی دارد زمانی که دمبال شما می گردد و شما رفته اید.

خطاهای املایی در پاراگراف بالا، خطاهای نوعی هستند که توسط یک دانش آموز با اختلال خواندن یا نارساخوان اتفاق می افتد، علاوه بر خطاهایی که در هجی کردن لغات و قاطی کردن املای لغات اتفاق می افتد.

بسیاری از دانش آموزان نارساخوان یا مبتلا به اختلال خواندن حروف بزرگ و کوچک را با هم قاطی می کنند ( مانند کلمه nuMbers در زبان انگلیسی) ، بعضی از حروف و اعداد را وارونه می کنند و توالی اطلاعات مثل دستورالعمل های کلاسی را جا به جا می کنند.

افراد نارساخوان یا دچار اختلال خواندن برای تلفظ اطلاعات خواندنی وقت زیادی صرف می کنند، این تاخیر به این معنی است که آنها به آسانی لغات را-به ویژه در محاوره- فراموش می کنند. یک نوجوان نارساخوان ۱۶ ساله، درباره قفل کردن درب منزل صحبت می کرد و غافل بود از این که به جای گفتن((قفل))،می گفت ((قلف)).

نارسا خوانی یا اختلال خواندن در کودکان

مطابق با نظر انجمن بین المللی نارسا خوانی، نارسا خوانی یک اختلال یادگیری خاص است که با دشواری های غیر منتظره در بازشناسی صحیح و روان لغت، رمزگشایی و هجی کردن مشخص می شود.نارسا خوانی مشکل در اصوات است نه در معنی زبان. این ویژگی می تواند پاسخی باشد برای این سوال که چرا دانش آموزان نارساخوان علی رغم با استعداد بودن، کار نوشتاری شان مشکل دارد.

روان شناسان تکالیف متنوعی را برای اندازه گیری آگاهی از اصوات در کودکان، که “”آگاهی واج شناختی”” نامیده می شوند،ابداع کرده اند.شما می توانید مواردی از آنها را در قسمت ((برای آن تلاش کن)) امتحان کنید.در ضمن تکالیف مشابه دیگر می تواند در برگیرنده موارد زیر باشد:

  1. حذف واجی: لغت ((تاب)) را بگو،حال به من بگو وقتی می گویم ((اب))- بدون گفتن ((ت)) – چه لغتی می شود؛

  2. طبقه بندی اصوات:از بین مجموعه لغات ارایه شده،موردی که تک است و با دیگران متفاوت است را پیدا کن (مثلا جان،نان،دین،خان)؛

  3. تقطیع واجی: هر صوتی که می شنوی، به همان ترتیبی که شنیدی برای من بگو؛

  4. امتزاج واج ها در لغات؛

  5. امتزاج واج ها در هجاهای بی معنی؛

برای آن تلاش کن

افراد نارساخوان در فهم ساختار صوت لغات دچار مشکل هستند. آنها بطور خاص در یک مهارتی که تقطیع و امتزاج تلقی می شود؛خرد کردن لغات به بخش های کوچک تر و گذاشتن آنها کنار یکدیگر؛ دچار دردسر می شوند. این مهارت ها را خودتان امتحان کنید.اولین واحدصوت را در هر لغت با اولین واحد صوت در لغت دیگر عوض کنید.

سود- بید= بود- سید.

موارد بیشتری در ادامه ارایه شده است.ببینید با چه سرعتی می توانید آنها را انجام دهید، جواب ها در سمت چپ آمده است.

  • سگ- کلاغ
  • بد- سالاد
  • دیوار- صندلی
  • خیار- پاک
  • مرد- شیشه
  • بوییدن- جوی

(پاسخ ها: کگ-سلاغ، سد_بالاد،صیوار- دندلی، پیار- خاک ، شرد-میشه، جوییدن- بوی)

برای انجام این تکالیف مربوط به آگاهی واج شناختی، کودک باید آن لغاتی را که به واحدهای کوچکتر-اصوات گفتاری،شکسته شده اند،یاد بگیرد.برای مثال لغت مرد از سه صوت ((م))،((ر)) و ((د)) تشکیل شده است.واج ها کوچکترین واحد گفتار هستند که یک لغت را از دیگری مشخص و متمایز می سازند.

آنها سازه های زیربنایی زبان محسوب می شوند و هر زبان مقادیر متفاوتی از واج ها را دارا می باشد. زبان انگلیسی برای مثال ۴۴ واج متفاوت دارد.برای اغلب ما، یک جدول نظارت درونی از واج ها وجود دارد که ما از آنها در محاوره و در نگارش استفاده کنیم. اما برای افراد نارساخوان، واج ها به آسانی به هم می ریزند.

در نگارش، این به هم ریختگی رایج است چرا که آنها معمولا لغات را آنگونه که می گویند می نویسند. تکالیف آگاهی واج شناختی به مهرت هایی نیاز دارند که در خواندن حیاتی هستند. یکی از این مهارت ها،تناظر حرف با صوت است.

در یک مطالعه طولانی پنج ساله بر روی چند صد کودکی که از کودکستان تا کلاس چهارم تحت نظر بودند،نشان داده شد که مهارت های آگاهی واج شناختی نحوه خواندن دانش آموزان را پیش بینی می کند.الگوی مشابهی از نارسا خوانی یا اختلال خواندن در کودکان وجود ندارد و دانش آموزان مختلف ممکن است مشکلات کاملا متفاوتی از خواندن را از خود بروز دهند.

دکتر مهران آقامحمدپور فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان در تهران

برای طرح پرسش خود در این زمینه بر روی لینک پرسش از دکتر کلیک کنید.

0 نظر

پاسخ دهید

Want to join the discussion?
حس پشتیبانی حرفه ای!

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *