مکیدن انگشت در کودک

روش های ترک مکیدن انگشت در کودک

ترک مکیدن انگشت در کودک

بسیاری از کودکان با عادت مکیدن انگشت به دنیا می آیند. به طوری که در همان اوان نوزادی، شست آن ها راه خود را به سوی دهانشان پیدا می کند و همانجا می ماند.

مکیدن انگشت در کودک به معنای احساس اضطراب و عدم امنیت از سوی نوزاد نیست، بلکه ارضا کننده نیاز شیرخوار به مکیدن است.

احتمال آنکه یک مکنده طبیعی شست، تا سن پنج سالگی این عادت را ترک کند، پنجاه درصد است. در بیشتر کسانی که مکیدن انگشت را ترک نمی کنند، تا سن هشت سالگی این عادت متوقف می شود. به نظر ما دو دلیل قانع کننده برای لزوم ترک مکیدن انگشت وجود دارد که یکی اجتماعی است و دیگری دندانی.

کودکان امروزی بیشتر از همتایان خود در گذشته با مردم سرو کار دارند؛ زیرا به مهدکودک یا آمادگی می روند. اگر مکیدن شست کودک از سوی والدین، معلم ها و هم کلاسی ها ناپذیرفته باشد یا این عادت با فعالیت های کودک و ارتباط او با دیگران در مدرسه اختلال ایجاد کند، لازم است که برای تغییر این رفتار به کودک کمک شود. به علاوه، مکیدن انگشت در هنگامی که دندان های اصلی شروع به بیرون آمدن می کنند، می تواند بر نظم و ترتیب آن ها تأثیر بگذارد.

اگر قصد دارید عادت مکیدن انگشت را در کودکتان تغییر دهید، از روش های عمومی برای ترک عادت عصبی استفاده کنید و سپس، راه حل های اختصاصی را برای این فعالیت به خصوص، به کار بندید.

۱- میل مکیدن انگشت را در شیرخوار فرونشانید.

برای جلوگیری از ایجاد عادت مکیدن انگشت در شیرخواری که میل زیادی به این کار دارد، زمان بیشتری برای مکیدن انگشت به او بدهید. برای مثال، اگر از یک سر شیشه با سوراخ تنگ تر استفاده کنید، کودک مجبور می شود برای خوردن شیر وقت بیشتری را با مکیدن بگذراند.

بسیاری از متخصصان اطفال بر این باورند که بیشتر کودکانی که در چند ماه اول زندگیشان از « دندان گیر» استفاده کرده اند، به این عادت دچار نمی شوند و اغلب کسانی که به دندان گیر وابسته می شوند، آن را زودتر از کسانی که شست می مکند، ترک خواهند کرد.

۲- از نادیده گرفتن حرکت مکیدن انگشت به صورت سنجیده استفاده کنید.

از آنجا که شانس ترک مکیدن انگشت تا سال اول مدرسه برای هر کودک بسیار بالاست، بهتر است تا این زمان همه چیز را نادیده بگیرید و توجه مداومی به آن نداشته باشید.

به خاطر داشته باشید که حذف عادت مکیدن انگشت در یک شب صورت نمی پذیرد و به صبر و پشتکار شما نیازمند است. اگر در نادیده گرفتن، پایدار باشید، به تدریج، از دفعات بروز این رفتار کاسته می شود. اکنون نحوه تأثیرگذاری این روش را شرح می دهیم.

-درمورد مکیدن شست کودک نظر ندهید. از هرگونه اظهار نظری، چه با دید مثبت و چه منفی اجتناب کنید. از صحبت کردن یا تلاقی نگاه با کودکی که در حال مکیدن انگشت است، خودداری کنید.

-وقتی کودک در حال مکیدن انگشت است، او را در آغوش نگیرید و حتی به او نزدیک نشوید.

-وقتی کودک مکیدن انگشت را متوقف کرد، او را در آغوش بگیرید و اظهار علاقه کنید. در این زمان، واکنش مثبت ( جز برای کودکان مخالف و ستیزه جو) می تواند مفید باشد:« وقتی شستت توی دهنت نیست  قیافه ات خیلی بهتره، من خیلی بیشتر دوست دارم!» یا، « چه قدر خانم شده ای، حتما به خاطر اینه که انگشتت توی دهنت نیست!»        

از سوی دیگر، اگر به کار بردن چنین جملاتی موجب تشدید مکیدن انگشت شد، به نادیده گرفتن کامل بپردازید و حتی وقتی این عمل را قطع کرد، ارتباط گرمی با او ایجاد نکنید.

۳- یک برنامه دقیق برای ترک مکیدن انگشت طراحی کنید.

کودک را تشویق کنید تا با استفاده از شش مرحله پایه ای ضروری که در آغاز این فصل به آن ها اشاره شد، عادت مکیدن انگشت خود را ترک کند:

الف-کودک را در کسب آرامش تشویق کنید.

بیشتر مردم، به ویژه کودکان، هنگامی که خسته یا مضطرب هستند، دچار عادت های کهنه می شوند. آموزش کسب آرامش تدریجی به کودک کمک می کند تا از عادت مکیدن انگشت خودداری کند و به جای آن عادتی ارزشمند را فرا بگیرد. برای کودکان بزرگتر بهتر است تا در هنگام کسب آرامش تدریجی بر روی دست هایشان تمرکز کنند.

ب-کودک را به عادتش آگاه کنید.

برای مثال، می توانید به شکل انگشت شستش پس از مکیدن، اشاره کنید. او را مجبور کنید در حال مکیدن انگشت خود را در آینه نگاه کند و در مورد ظاهر این کار با او صحبت کنید. انگشت خود را بمکید و از او نظر بخواهید. کودکان دیگری را که انگشت می مکند به او نشان دهید.

پ-به جای شست، شیء دیگری را در اختیار کودک قرار دهید.

این شیء می تواند پای پلاستیکی خرگوش یا یک عروسک پارچه ای باشد. گاهی فشردن انگشت شست کودک می تواند برای او راضی کننده باشد. به خاطر داشته باشید که کودک را ( در زمانی که احساس نیاز به مکیدن می کند) برای استفاده از روش های کسب آرامش تشویق کنید.

ت-کاهش زمان مکیدن انگشت

برای هر کودک خردسالی، بکوشید به جای خاتمه دادن به مکیدن، زمانی را که صرف عادت مکیدن انگشت می کند، کاهش دهید.

ح-ایجاد ممنوعیت های مکانی در جاهایی که کودک، ممکن است شست خود را بمکد.

در طول چند روز، مکان و زمان بروز عادت مکیدن انگشت را ثبت کنید. یک مکان یا زمان را انتخاب کنید و به کودک بگویید که دیگر اجازه مکیدن انگشت در آن مکان یا زمان را ندارد. مکانی را انتخاب کنید که حداقل چند روز متوالی آنجا باشید.

شما باید برای بررسی و زیر نظر گرفتن موقعیت، تقویت، یادآوری وتشویق کردن کودک به ترک عادت مکیدن انگشت حاضر باشید. از یک پی آمد طبیعی استفاده کنید. یک پی آمد طبیعی انتخاب کنید تا در صورت تخلف کودک از ممنوعیت مکانی یا زمانی که برایش در نظر گرفته شده است، دچار عواقب آن شود.

برای مثال، اگر به کودک گفته اید که در هنگام تماشای تلویزیون حق مکیدن شست خود را ندارد و کودک از این قانون سرپیچی کرد، تلویزیون را برای پنج دقیقه خاموش کنید و پس از این مدت در صورت عدم مکیدن انگشت ، تلویزیون را روشن کنید.

یا اگر زمان ممنوع، هنگام شام است، در صورت تخلف، کودک را از صرف دسر محروم کنید. قبل از بروز پی آمد، کودک را کاملا آگاه گردانید. در صورت لزوم، بارها از یک پی آمد استفاده کنید، اما به خاطر داشته باشید تا در صورت اجرای قانون او را تحسین کنید.

خ-جدولی برای ثبت چگونگی رفتار کوک، طراحی کنید.

یک جدول پاداش احتمال تلاش کودک برای ترک عادت مکیدن انگشت را افزایش می دهد. بدین صورت که هرگاه کودک در مکان یا زمان ممنوع، موفق عمل کرد، می تواند در یکی از خانه های جدول، اثر انگشت ( ترجیحا انگشت شست) بگذارد. بهتر است برای این کار از رنگ های گیاهی و غیر سمی استفاده شود.

جدول- اثر انگشت های موفق

 

مکان یا زمان روز صبحانه سرویس مدرسه مدرسه ناهار بعد از ظهر زمان بازی تماشای تلویزیون
۷:۳۰ ۸ ۸:۳۰-۱۲:۳۰ ۱ ۲ ۵-۳ ۸-۶
شنبه
یکشنبه
دوشنبه
سه شنبه
چهارشنبه
پنجشنبه

برای مثال، هربار که کودک در هنگام تماشای تلویزیون انگشت خود را نمی مکد، یک اثر انگشت به دست می آورد. برای تعداد مشخصی از اثر انگشت ها یک پاداش مناسب معین کنید. به تدریج، شرایط دریافت اثر انگشت را با طولانی کردن زمان های ممنوع سخت تر کنید.

بنابراین، در اولین روز، کودک می تواند فقط با پنج دقیقه تماشای تلویزیون بدون مکیدن انگشت خود یک اثر انگشت در جدول بگذارد؛ اما روز آینده حداقل زمان برای کسب اثر انگشت پانزده دقیقه خواهد بود.

وقتی انگشت مکیدن در یک مکان یا زمان خاص ترک شد، مکان ممنوع دیگری را برای کودک برگزینید و روند قبل را دوباره تکرار کنید.

برای حذف عادت مکیدن انگشت در مدرسه، باید با معلم کودک همکاری داشته باشید. روش خود را برای معلم شرح دهید و به کودک بگوئید در صورتی که در مدرسه از مکیدن انگشت خودداری کند، می تواند در خانه روی جدولش یک اثر انگشت بگذارد.

بهتر است معلم برای آگاه گرداندن شما و تشویق کودک از یک کارت استفاده کند. مضمون این کارت می تواد چنین باشد:« مامان و بابای عزیز، سلام! می توانید حدس بزنید؟ من امروز در مدرسه، انگشتم را به دهانم نبرده ام!»

۴- برای کودکان بزرگتر، از روش شدیدتری برای ترک مکیدن انگشت استفاده کنید.

 برای کودکان بزرگتر یا حتی نوجوانانی که هنوز به مکیدن شست عادت دارند، باید از روش های اصولی تر و شدیدتری استفاده کنید. در روشی که آن را آگاهی شدید می نامند، به کودک آموزش داده می شود تا در هنگامی که شست خود را ناخودآگاه به سوی دهانش می برد، جلوی خود را بگیرد و به عنوان پی آمد این خواسته، با دستش ورزش ایزومتریک انجام دهد. ( ورزش ایزومتریک، نوعی از روش و انقباض ماهیچه ای است که در آن طول ماهیچه تغییر نمی کند و فقط عضله سفت می شود.)

برخی دندان پزشکان برای این کودکان وسیله ای را تجویز می کنند که در روی دندان ها قرار می گیرد. موثرترین وسیله نوعی است که با فروبردن انگشت شست به داخل دهان، موجب درد انگشت و کام می شود.

دکتر مهران آقامحمدپور فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان در تهران

برای طرح پرسش خود در این زمینه بر روی لینک پرسش از دکتر کلیک کنید.

بازی های کودکانه

آموزش بازی های کودکانه

آموزش بازی های کودکانه

 بازی های کودکانه در عین سادگی نکات آموزشی زیادی را در خود جای می دهند. در این مقاله به آموزش برخی از بازی های کودکانه می پردازیم.

۱) بازی های کودکانه تاپ تاپ خمیر

کودک خود را دمر بخوابانید و آرام به پشت او بزنید و شعر را برایش بخوانید و در پایان با ذگفتن:دست کی بالا؟شما یا یکی از افراد خانواده دستتان را بالا ببرید و بگویید:دست من بالا.

 تاپ تاپ خمیر

با روغن و شیر

می کنیم خمیر

می شود فطیر

توی تنور

تنور پر نور

خیلی آسان

می شود نان

به به چه تازه

ترد و بامزه

می خوریم باهم

شاد و بی غم

با هم یک صدا:دست کی بالا؟

…..یا:

 تاپ تاپ خمیر

شیشه پر پنیر

دست کی بالا؟

۲) بازی های کودکانه دالی موشه

ابتدا صورت خود را قایم کنید و بعد هنگامی که این شعر را می خوانید خود را به کودک نشان بدهید و دوباره قایم شوید و ….

دالی موشه دالی موشه

قایم می شی قایم می شی

کی چشم می گذارد؟

توی خانه می ماند؟

من چشم می گذارم

توی خانه می مانم

دالی موشه دالی موشه

پیدا می شه پیدا میشه

خونه خاله از کدوم وره؟

از این وره از اون وره

در پایان این شعر می توانید با دست جهت این طرف و آن طرف را به بچه نشان بدهید.

۳) بازی های کودکانه لی لی لی حوضک

کف دست کودک خود را در دست بگیرید.اول با انگشت اشاره خود کف دست او را غلغلک بدهید و با خواندن شعر یکی یکی انگشتان او را به طرف کف دست خم کنید.در پایان شعر وقتی به انگشت شست رسیدید آن را بگیرید و بگویید:منه منه کله گنده.

لی لی لی حوضک

گنجشک اومد آب بخوره

افتاد تو حوضک

یکی گفت درش بیاریم

یکی گفت خشکش کنیم

یکی گفت بپزیمش

یکی گفت کی بخوردش

آن یکی گفت:منه منه کله گنده

۴) بازی های کودکانه کلاغ پر

انگشت اشاره خود و کودکتان را روی زمین بگذارید و بعد با گفتن کلمه پر انگشتتان را از روی زمین بلند کنید و فرزندتان را به این کار تشویق کنید و همینطور ادامه دهید.در انتها اسم کودک کودک خود را بگویید مثلا: ((علی پر)) و با شوق و هیجان ادامه دهید و بگویید:علی که پر نداره خودش خبر نداره علی که پر نداره باباش خبر نداره.

کلاغ پر

گنجشک پر

کبوتر پر

علی پر

علی که پر نداره

خودش خبر نداره

علی که پر نداره

باباش خبر نداره

۵) بازی های کودکانه حمومک مورچه داره

دست های کودک خود را در دستتان بگیرید و با او به آرامی بچرخید و شعر را بخوانید.هنگام گفتن بشین و پاشو خنده داره…..به حالت نشسته و بعد ایستاده در بیایید و بخندید

حمومک مورچه داره

دور و برش کوچه داره

بشین و پاشو خنده داره

۶) بازی های کودکانه آب می کشیم آب می کشیم

بچه را به پشت بخوابانید و مچ و ساق هر دو پایش را در دست بگیرید و آنها را روی شکمش خم و راست کنید.دو سه بار این کار را به آرامی انجام دهید و بگویید:((آب می کشیم آب می کشیم))

بعد درحالی که بچه همان طور طاقباز خوابیده و کف پاهایش رو یزمین قرار دارد زانوهای او را بین دو دست بگیرید و دو سه بار به سمت چپ و راست حرکت دهید و در همین حال بگویید: (خمیر می کنیم خمیر می کنیم)).

بعد مچ و ساعد هر دو دست کودک را در دست بگیرید و چند بار دست های او را به طرف شکمش بیاورید و باز کنید و بگویید:((چونه می گیریم چونه می گیریم)).

بعد شکم بچه را به آرامی با هر دو دست غلغلک بدهید و بگویید:((نون می پزیم نون می پزیم)).

آب می کشیم آب می کشیم

خمیر می کنیم خمیر می کنیم

چونه می گیریم چونه می گیریم

نون می پزیم نون می پزیم

۷) بازی های کودکانه عمو زنجیر باف

دست های کودک را در دست های خود بگیرید و به آرامی با هم بچرخید و این شعر را بخوانید.در پایان شعر،هر بار نام یک حیوان را ببرید و صدای حیوانی را که اسم آن را می گویید،درآورید.مثلا:صدای خر،گربه،گنجشک.

عمو زنجیر باف؟

بله.

زنجیر منو بافتی؟

بله.

پشت کوه انداختی؟

بله.

بابا اومده.

چی چی آورده؟

نخودچی کشمش.

بخور و بیار.

با صدای چی؟

با صدای((گربه)).

میو میو

میو میو

۸) بازی های کودکانه خاله خاله جان

خاله خاله جان؟

جان خاله جان.

نهنگ کجاست؟

تو دریاست.

غذاش چیه؟

ماهیه.

مرغک کجاست؟

تو لانه.

غذاش چیه؟

ارزن و دانه.

خاله خاله جان؟

جان خاله جان.

درخت کجاست؟

تو باغچه.

میوه اش چیه؟

آلوچه.

زردآلو و آلبالو

گلابی و شفتالو.

هلو و به و پسته

فندق های سر بسته.

همگی دسته دسته

روی درخت نشسته.

خانهء خاله از کدوم وره؟

خانهء خاله از این وره،از اون وره.

بازی های کامپیوتری و دنیای مجازی اینترنتی

علیرغم مزایای این بازی ها در ارتقاء توان ذهنی و هوشی کودکان به دلیل عدم تناسب فرهنگی اغلب بازیهای کامپیوتر خارجی با فرهنگ غنی ایرانی ،در انتخاب بازی های کامپیوتری برای کودکتان بسیار دقت نمائید.اغلب این بازی ها سبب رشد و تقویت سه خصلت زشت نفرت،خشونت و شهوت در کودکان و نوجوانان گردیده و در آینده باعث بروز اختلالات شخصیتی و رفتارهای ضد اجتماعی و در نهایت تربیت جوانان و بزرگسالان بزهکار می شود.

لذا استفاده از بازی های کامپیوتری تولید کشور که متناسب با فرهنگ کشورمان است،توصیه ی جدی می کنیم.

بهتر است کودکان کمتر از دئ سال از بازی های کامپیوتری اجتناب کنند.مدت زمان بازی ها در هر روز بیشتر از دو ساعت نباشد.استفاده از اینترنت با نظارت و مدیریت آگاهانه والدین و در حضور آنها باشد.از عوارض دیگر استفاده از تلویزیون و بازی های کامپیوتری بروز چاقی و سندرم متابولیک به علت کم تحرکی و خوردن تنقلات مضر به هنگام تماشای تلویزیون و بازی های کامپیوتری است.

سندرم متابولیک عبارت از بروز و ایجاد بیماری های سنین بزرگسالی مانند افزایش فشار و چربی خون،بیماری قند و عوارض خطرناک ناشی از آن مثل کوری و نارسایی کلیه،در سنین پائین تر است.سندرم متابولیک عارضه خطرناک چاقی است.از عوارض خطرناک دیگر استفاده بیشتر از بازی های کامپیوتری ایجاد،عود و تشدید حملات تشنجی در کودکان با استعداد صرع و سابقه درمان صرعی می باشد.

از عوارض بازی های کامپیوتری می توان استرس،اضطراب،اختلالات اسکلتی(قوز پشت و درد کمر و شلی عضلات و افتادگی شانه و …. )، اختلالات تحصیلی،اختلالات خواب،پرخاشگری،گوشه گیری و انزواطلبی و اجتماعی نبودن کودک وابستگی و اعتیاد به کامپیوتر را نام برد.

دکتر مهران آقامحمدپور فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان در تهران

برای طرح پرسش خود در این زمینه بر روی لینک پرسش از دکتر کلیک کنید.

اختلال نقص توجه در کودکان

اختلال نقص توجه در کودکان یا ADHD (قسمت دوم )

when-learning-diabilities-in-children-hide-behind-adhd

اختلال نقص توجه در کودکان یا همان بیش فعالی می تواند با رفتار صحیح والدین و معلمان درمان گردد. اما آن ها چه نکاتی را می بایست در برخورد با اختلال نقص توجه در کودکان مورد توجه قرار دهند؟

انواع بیش فعالی یا اختلال نقص توجه در کودکان کدامند؟

  • نوع ترکیبی ( بی توجه/ بیش فعال/ تکانشگر): کودکان با این نوع اختلال هر سه علامت را نشان می دهند. این نوع شایعترین نوع این اختلال است.
  • نوع بیش فعال/ تکانشگر: کودک علائم بیش فعالی و تکانشگری را نشان می دهد ولی قادر به حفظ توجه می باشد.
  • نوع بی توجه ( که به عنوان اختلال بی توجهی شناخته می شود): این کودکان به طور واضح فعالیت زیاد ندارند، آنها کلاس و یا سایر فعالیتها را به هم نمی زنند، به همین دلیل ممکن است به علائم آنها توجه نشود.

درمان بیش فعالی یا اختلال نقص توجه در کودکان چیست؟

درمان بیش فعالی یا اختلال نقص توجه در کودکان به  صورت دارو درمانی ، رفتار درمانی یا نوروفیدبک صورت می گیرد :

داروهای بیش فعالی یا اختلال نقص توجه در کودکان

داروهایی تحت عنوان محرک های درمانی موثرترین درمان این اختلال هستند. این داروها شامل مت آمفتامین( ریتالین و ….) و دکستروآمفتامین هستند که  به کودکان در تمرکز و عدم توجه به محرکهای حواسپرت کننده کمک می کنند. داروهای محرک در ۷۰%- ۸۰% بیماران موثر است. داروهای غیر محرک شامل اتوموکستین است که اکثرا به عنوان درمان کمکی و یا به تنهایی بکار می رود.

 رفتار درمانی اختلال نقص توجه در کودکان

رفتار درمانی، درمانی جایگزین است که در تعداد زیادی از بیمارانی که به محرکها پاسخ ندادند و یا تمایل به استفاده دارو ندارند بکار می رود. تعدادی از بیماران به عنوان درمان کمکی در کنار درمان دارویی از رفتار درمانی استفاده می کنند. شواهد تاثیر رفتار درمانی از درمان با محرکها ضعیفتر است. شواهد نشاندهنده مفید بودن رفتار درمانی برای زیرگروه خاصی از بیماران با اختلال بیش فعالی یا نقص توجه در کودکان می باشد، به عنوان مثال کودکانی که روابط ضعیف با والدین خود دارند و یا مخالفت و خشونت زیادی در خانواده دارند.

نوروفیدبک روشی جهت درمان اختلال نقص توجه در کودکان

نوروفیدبک یک تکنولووژی درمانی جدید و  بسیار موثر برای مشکلاتی مانند عدم  تمرکز و دقت، اضطراب، افسردگی و اختلالات یادگیری می  باشد. اثرات درمانی بسیار خوب و ماندگار، نبود عوارض جانبی منفی و طول  درمان بسیار کوتاه نسبت به دارو درمانی از مهمترین خصوصیات این روش می باشد.

نوروفیدبک در ارتقاء عملکرد نیز تاثیر بسیار خوبی دارد به نحوی که قابلیت باز آموزی فعالیت امواج مغزی برای کسب بهترین عملکرد در ورزشکاراان حرفه ای رشته های  مختلف ورزشی را فراهم می کند.

در این روش درمانی زمان انجام دادن فعالیت های  فکری بهبود می یابد، شب ادراری و دندان قروچه شبانه برطرف شده ، تیک های حرکتی و صوتی و عصبی از بین می روند، وسواس و اضطراب فروکش می کند، افسردگی نابود می شود ، ضریب هوشی افزایش می یابد و همچنین باعث بالا رفتن دقت و تمرکز می شود.

چه نکاتی را  به کودکان مبتلا به اختلال نقص توجه یا بیش فعالی و خانوده آنها باید گوشزد نمود؟

کودکان با این اختلال نیاز به کمک در سازماندهی دارند ، بنابراین انجام این روشها کمک کننده است:

۱-برنامه ریزی

داشتن برنامه روزانه یکسان، از زمان بیدار شدن تا خوابیدن. این برنامه باید شامل زمان انجام تکالیف و زمان بازی هم باشد.

۲-سازماندهی موارد مورد نیاز روزانه

جای هر چیز مشخص باشد و هر چیزی در جای خودش قرار داده شود که شامل لباسها، وسایل مدرسه و … می شود.

کودکان با این اختلال نیاز به قوانین ثابتی دارند که برایشان قابل فهم و دنبال کردن باشد . اگر کودک قوانین را دنبال کند باید به او پاداش داده شود. کودکان با این اختلال اکثرا مورد انتقاد قرار می گیرند. رفتار خوب کودک باید دیده و تقدیر شود.

چه نکاتی را در مورد انجام تکالیف کودکان مبتلا به اختلال بیش فعالی یا نقص توجه باید والدین مد نظر داشته باشند ؟

والدین می توانند با کمک به افزایش کیفیت تکالیف کودک خود به موفقیت تحصیلی کودکشان کمک کنند. والدین باید مطمئن باشند که فرزند مبتلا به این اختلالشان:

  • در محلی ساکت بدون هیچ موردی که باعث حواسپرتی شود، نشسته است.
  • دستورالعمل دقیق و مختصر به او داده شده است.
  • تشویق به نوشتن هر کدام از تکالیف در دفتر همانگونه که معلم خواسته است.
  • کودک باید در قبال تکالیف مسئولیت پذیر باشد و والدین نباید مواردی را که خود کودک قادر به انجام آنها است ، انجام دهند.
  • مشخص کردن انتظارات، دستورات و محدودیتهای مشخص و ثابت. کودکان با این اختلال باید دقیقا بدانند که انتظارات از آنها چه چیزی است.
  • والدین باید روشهای افزایش نظم که به رفتارهای مناسب پاداش می دهد و به رفتارهای نامناسب با روشهای دیگری مانند زمان تنهایی و یا محرومیت از امتیازات پاسخ می دهند ، در پیش بگیرند .
  • ابداع نقشه تعدیل کننده رفتار برای تغییر مشکل زا ترین رفتار: نمودار رفتاری که انجام وظایف و مسئولیت پذیری کودک را دنبال می کند و برای رفتارهای مثبت پاداش درنظر می گیرد، وسیله ای مناسب است.

آیا فرد مبتلا به اختلال بیش فعالی یا نقص توجه می تواند رانندگی نماید؟

نوجوانان با این اختلال شاید آگاهی از قوانین داشته باشند ولی احترام به این قوانین مسئله دیگری است. عنلکرد رانندگی ضعیف نوجوان با این اختلال را از همسالانش متفاوت می کند. یادگیری مهارتهای جدید ممکن است برایشان مشکل باشد. صبر، نظارت و زمان برای بهبود اداراک، قضاوت و واکنش ها لازم است.

چه نکاتی را معلمان در اختلال بیش فعالی در کودکان باید در نظر داشته باشند؟

با تغییرات کمی در کلاس، معلم ساده تر می تواند با نقاط قوت و ضعف کودک مبتلا به این اختلال کار کند. این موارد برای معلمان مناسب است:

  • در هر زمان یک تکلیف به دانش آموز بدهند تا از تجمع کارها خودداری شود.
  • دستورات مشخص به او داده شود.
  • دستورات نوشتاری با دستورات بیانی همراه شوند.
  • قوانین مشخص در مورد رفتارها و عواقب سرپیچی از این قوانین تنظیم شود.
  • کودکان نزدیک معلم بنشینند.

توصیه های ضروری به والدین در اختلال نقص توجه در کودکان

همه کودکان مبتلا به این اختلال در روابط با دیگران اختلال ندارند ولی آنهایی که مشکل دارند روش قدم به قدم ارتباطات کودک را بهبود می دهد. هرچه زودتر به مشکلات با همسالان پی برده شود، این روش قدم به قدم موفق تر خواهد بود. به والدین توصیه می شود که:

  • اهمیت رابطه سالم با همسالان را در کودک تشخیص دهند.
  • کودک را در فعالیتها با همسالانش مشغول کنند.
  • اهدافی را برای رفتارهای اجتماعی و پاداش برای آنها در نظر بگیرند.
  • درصورت خجالتی بودن و یا گوشه گیری کودک ، ارتباط اجتماعی را تقویت کنند.
  • بازی کودک تنها با یک کودک دیگر در هر زمان را تقویت کنند.

دکتر مهران آقامحمدپور فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان در تهران

برای طرح پرسش خود در این زمینه بر روی لینک پرسش از دکتر کلیک کنید.

بیش فعالی در کودکان

بیش فعالی در کودکان یا اختلال نقص توجه (قسمت اول )

bigstock-Education-School-Boy-Learning-39486907

علائم بی توجهی یا بیش فعالی در کودکان چه هستند؟  

  • این کودکان، نقص در توجه به جزئیات و یا اشتباهات ناشی از بی دقتی در تکالیف مدرسه دارند .
  • مشکل در حفظ توجه در حین انجام وظایف دارند .
  • به نظر می رسد وقتی با آنها صحبت می کنیم گوش نمی دهند.
  • در پیگیری دستورات و اتمام تکالیف مدرسه مشکل دارند.
  • در سازماندهی فعالیت ها و تکالیفشان مشکل دارند.
  • از علایم بیش فعالی در کودکان این است که کارهایی که نیازمند تلاش مداوم ذهنی است مانند تکالیف مدرسه گریزان هستند.
  • وسایل مورد نیازشان را مرتب گم می کنند مانند کتاب، اسباب بازی و خودکار
  • به سادگی حواسشان پرت می شود .
  • اغلب فراموشکار هستند.

علائم و نشانه های بیش فعالی در کودکان و تکانشگری در کودک به صورت زیر خود را نشان می دهد :

  • دائم ناآرام است.
  • غالبا در کلاس درس یا جاهای دیگر که انتظار می رود شخص نشسته باقی بماند، صندلی را ترک می کند.
  • غالبا در جاهایی که مناسبتی ندارد می دود یا از در و دیوار بالا می رود و این حالت در نوجوانی یا بزرگسالی همراه با احساس ذهنی بی قراری است.
  • غالبا نمی تواند به صورت بی سر و صدا فعالیت های تفریحی یا بازی را انجام دهد.
  • غالبا در حال حرکت است و به نظر می رسد موتوری او را به حرکت وا می دارد.
  • غالبا زیاد حرف می زند.

علائم تکانشگری در کودکان

  • غالبا قبل از اینکه سوال تمام شود با عجله و دستپاچگی جوابهایی می پراند.
  • غالبا در انتظار کشیدن برای نوبت ناتوان است.
  • غالبا حرف دیگران را قطع کرده یا مداخله می کند.

آیا تفاوتی بین رفتارهای بیش فعالی در کودکان دختر و پسر وجود دارد؟

  • پسرها اغلب بیش فعالی دارند، در عوض دخترها اغلب به دلیل اینکه بی توجه ولی ساکت هستند تشخیص داده نمی شوند.
  • دخترانی که مشکل در توجه دارند اکثرا خیالپردازی روزانه دارند ولی پسران بیشتر بازی و کارهای بی هدف انجام می دهند.
  • پسرها کمتر مطیع معلم و سایر بزرگترها هستند لذا رفتار آنها بیشتر برجسته است.

تشخیص اختلال نقص توجه یا بیش فعالی در کودکان چگونه امکانپذیر است؟

اختلال بیش فعالی- نقص توجه کودکان تشخیصی است که در صورت وجود ۶  علامت در دوره زمانی حداقل ۶ ماه و در ۲ محیط متفاوت داده می شود.

هیچ تستی به تنهایی نمی تواند این اختلال را تشخیص دهد. تشخیص این اختلال با جمع آوری اطلاعات از منابع مختلف که شامل اولیاء مدرسه، پرستار کودک و والدین می باشد صورت می گیرد .

چه اختلالاتی همراه با اختلال بیش فعالی یا نقص توجه در کودکان دیده می شوند؟

۱- اختلال یادگیری در کودکان

حدود ۲۰-۳۰% کودکان با این اختلال، از اختلال یادگیری رنج می برند. مشکل در خواندن متون در بین کودکان با این اختلال بسیار گسترده است.

۲- سندرم توره در کودکان

تعداد کمی از کودکان مبتلا به این سندرم می باشند، اما تعداد زیادی از مبتلایان به سندرم توره مبتلا به اختلال نقص توجه – بیش فعالی می باشند. سندرم توره اختلال مغزی است که منجر به تیکهای متعدد می شود. بعضی از مبتلایان به توره مرتب گلویشان را پاک می کنند و یا بینی شان را بالا می کشند.

۳- اختلال مقابله جویانه تدافعی در کودکان

۳/۱ تا ۲/۱ مبتلایان به اختلال نقص توجه – بیش فعالی به این اختلال نیز مبتلا هستند. این کودکان اکثرا از دستورات پیروی نمی کنند و حملات فوران خشم دارند.

۴- اختلال سلوک در کودکان

۲۰-۴۰% کودکان مبتلا به اختلال بیش فعالی- نقص توجه در نهایت مبتلا به اختلال سلوک می شوند، که الگوی جدی تر از رفتارهای ضد اجتماعی می باشد. این کودکان به دفعات دروغ می گویند و یا دزدی می کنند، به حقوق دیگران احترام نمی گذارند و احتمال مشکل دار شدن در مدرسه و یا درگیری با پلیس را دارند.

۵- اضطراب و افسردگی در کودکان

بعضی از کودکان با اختلال بیش فعالی- نقص توجه مبتلا به اضطراب یا افسردگی هستند. در صورتیکه اضطراب و افسردگی آنها تشخیص و درمان شود ، بهتر می توانند مشکلات همراه بیش فعالی- نقص توجه را حل کنند.

۶- شیدایی یا اختلال دو قطبی در کودکان

تعداد کمی از کودکان با اختلال نقص توجه- بیش فعالی به سمت شیدایی می روند. اختلال دوقطبی با نوسان خلق بین دوره های خلق بالا و پائین مشخص می شود. کودکان با مشکل دو قطبی دوره های خلق بالا همراه خودبزرگ بینی ( احساس مهم بودن) دارند که با دوره های افسردگی و یا تحریک پذیری تعویض می شود.

آیا ممکن است یکسری اختلالات با علائمی شبیه اختلال نقص توجه یا بیش فعالی در کودکان خود را نشان دهند؟

  • از شرایط ایجاد کننده رفتارهای شبیه اختلال بیش فعالی- نقص توجه می توان موارد زیر را نام برد:
  • تغییر ناگهانی شرایط زندگی( مانند طلاق، فوت افراد خانواده و یا تغییر محل)
  • تشنج تشخیص داده نشده
  • شرایط بالینی که عملکرد مغز را تحت تاثیر قرار می دهند.
  • اضطراب
  • بیماریهای تیروئید
  • مسمومیت با سرب
  • اختلال خواب
  • افسردگی

دکتر مهران آقامحمدپور فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان در تهران

برای طرح پرسش خود در این زمینه بر روی لینک پرسش از دکتر کلیک کنید.

افسردگی در کودکان

افسردگی در کودکان

نشانه های افسردگی در کودکان

افسردگی در کودکان متفاوت از یک اندوه معمول است واین احساس هر روزه است که در کودکی رخ می دهد و بتدریج بیشتر می شود.

آیا کودکان از افسردگی رنج می برند؟

اگر کودکی در ظاهر افسرده و ناراحت به نظر برسد، به این معنا نیست که آن کودک دچار اختلال افسردگی است، بلکه زمانیکه نشانه ها به طول بینجامد و در عملکرد اجتماعی، و علایق در مدرسه و زندگی اجتماعی اختلال ایجاد کند، افسردگی محسوب می شود.

چگونه می توانیم بگوئیم کودکمان افسرده شده است؟

هر کودکی با وجود افسردگی می تواند نشانه های منحصر به فردی از علائم را نشان دهد. افسردگی گاهی مواقع تشخیص و درمان نمی شود،به این علت که نشانه ها شبیه احساسات طبیعی و تغییرات روان شناختی ای هستند که درخلال رشد روی می دهند.

نشانه های اصلی افسردگی: اندوه، احساس ناامیدی، و تغییرات خلقی می باشد.

والدین باید با پزشک متخصص اطفال صحبت کنند تا اگر هرنگرانی درباره تغییرات خلقی و رفتاری در کودک به وجود آمده ، بررسی شود.

علائم و نشانه های افسردگی در کودکان

  • زودرنجی، کج خلقی یا خشم.
  • احساسات مداوم غمگینی واندوه، ناامیدی.
  • دوری کردن از دوستان و خانواده، انزواگزینی.
  • افزایش حساسیت نسبت به طرد یا انتقاد.
  • تغییراشتها ( افزایش یا کاهش).
  • تغییرات در خواب ( کم خوابی یا پرخوابی).
  • گریه کردن یا کج خلقی.
  • دشواری درتمرکز .
  • خستگی و پایین بودن سطح انرژی کودک .
  • شکایات متعدد فیزیکی ( از جمله: سردرد، دل درد و…) که به درمان دارویی جواب نمی دهد.
  • کاهش عملکرد در فعالیت های خانه یا با دوستان در مدرسه و کاهش فعالیت های حرکتی در علایق و سرگرمی های دیگر.
  • احساس بی ارزشی یا گناه.
  • افکار یا صحبت هایی درباره مرگ یا خودکشی.

البته همه این نشانه ها به صورت یکجا در کودکان افسرده وجود ندارد.درواقع بیشترین بروز نشانه ها در زمان ها و مکان های متفاوت، فرق خواهد داشت.

دختران افسرده به نظر می رسد که سعی در خودکشی می کنند اما کمتر موفق هستند، اما پسران وقتیکه تصمیم به خودکشی دارند نسبت به دختران موفق هستند. کودکانی که سابقه خانوادگی پرخاشگری، الکلیسم، یا سوء آزار فیزیکی( بدنی) یا جنسی دارند ، خطر بیشتری برای اقدام به خودکشی در آنها وجود دارد. همچنین کودکانی که دسترسی به اسلحه گرم یا دارو در خانه برایشان مهیا است،  خطر اقدام به خودکشی را دارند.

دلایل افسردگی در کودکان کدامند؟

  • بیماری فیزیکی ( دیابت یا صرع).
  • فشارهای زندگی.
  • محیط ( شامل مشکلات خانوادگی).
  • پیشینه خانوادگی ( وجود افسردگی در خانواده).
  • الکلیسم یا سوء مصرف مواد.

چگونه افسردگی در کودکان تشخیص داده می شود؟

اگر نشانه های افسردگی در کودک، به مدت حداقل دو هفته تداوم داشته باشد،  والدین حتما باید به روانپزشک متخصص مراجعه نمایند.

ارزیابی سلامت روان می تواند شامل مصاحبه با خانواده و خود کودک باشد، و در صورت نیاز هرگونه آزمون روان شناختی هم صورت بگیرد. گرفتن شرح حال و اطلاعات از معلمین، دوستان و همکلاسی های کودک می تواند در روشن کردن نشانه ها و تغییر کردن رفتار نسبت به رفتارهای گذشته مفید باشد.

هیچ روش پزشکی چون آزمایش خون یا عکس برداری یا آزمون های روان شناختی به تنهایی نمی توانند افسردگی را مطلق تشخیص دهند. گاهی اوقات، ابزارهایی مانند پرسشنامه برای کودکان یا والدین می تواند در تشخیص به ما کمک کند. در اصل از روش مصاحبه بالینی توسط متخصص ، افسردگی را می توان تشخیص داد.

درمان افسردگی در کودکان چه مقدار زمان لازم دارد؟

موارد درمان برای کودکان دارای اختلال افسردگی خیلی شبیه به بزرگسالان دارای اختلال افسردگی می باشد، از جمله: روان درمانی و مشاوره، دارو درمانی یا ترکیبی از این دوروش می باشد.

نکات دارویی و دارو درمانی در اختلال افسردگی کودکان

  • واکنش یک کودک با کودک دیگر در روش های دارودرمانی متفاوت می باشد. ( تفاوت های فردی)
  • بسیار اهمیت دارد که از مصرف همزمان بعضی داروها با داروهای ضد افسردگی اجتناب نمایید از جمله: قرص های سرماخوردگی یا آسم .
  • چنانچه پزشک برای کودک شما داروهای ضد افسردگی تجویز کرد، نیازمند این است که کودک خود را به دقت تحت نظر داشته باشید.
  • والدین نباید داروهای ضد افسردگی کودک را به طور ناگهانی قطع کنند ، چون می تواند عوارضی از جمله بی قراری و اضطراب شدید بوجود آورد.
  • والدین باید به دقت و روشنی موارد مورد نیاز در درمان کودک را به روانپزشک توضیح دهند که پزشک درمان خاص آن کودک را ترتیب دهد، و همچنین والدین باید به عوارض درمان، کاملا آشنا باشند.
  • افکار خودکشی گرایانه منتسب به اختلال افسردگی شدید می باشد، موارد خطر از جمله سرنگ باید از خانه حذف شود و همچنین بسیاری از داروهای خطرناک از محیط کودک دارای افکار خودکشی دور نگه داشته شوند.

چشم اندازی از اختلال افسردگی در کودکان

مطالعات بسیاری انجام شده که نشان می دهد افسردگی در کودکان در سنین پایین تر هم رخ می دهد برای اینکه تشخیص به موقع، و درمان زودهنگام صورت بگیرد، مشاهدات دقیق، بسیار حائز اهمیت است.

 برخورد والدین با افسردگی در کودکان

در بعضی مواقع والدین راحت ترند که اختلال افسردگی در کودک خود را انکار کنند، تا مسئله داغ زدگی که در بیماری ها و اختلالات روانی در جامعه وجود دارد، اتفاق نیافتد. البته حائز اهمیت است که ما بدانیم اختلال افسردگی یک بیماری زیستی است.

درمان این اختلال به رشد و نمو بهتر و بهداشت روانی کودک در رسیدن به بلوغ کمک می نماید .

بدون درمان زیستی و روان درمانی، اختلال افسردگی تاثیرات مخربی روی خلق و عاطفه کودک به جای می گذارد که در زندگی کودک موثر است.

خانواده ها باید توجه ویژه ای به علائم پر خطر در خودکشی کودک خود داشته باشند:

نشانه های علائم خطرزا روی اقدام به خودکشی عبارتند از:

  • نشانه های افسردگی شدید ( به وجود آمدن تغییرات روی خوردن، خوابیدن، فعالیت).
  • انزوای اجتماعی ( کناره گیری از آجتماع).
  • صحبت درباره خودکشی، ناامیدی یا درماندگی.
  • افزایش در رفتارهای جنسی و روزمره.
  • افزایش رفتارهای پرخطر.
  • افزایش فراوانی تصادفات.
  • سوء مصرف مواد، دارو، الکل.
  • تمرکز بیش از حد روی بیماری و منفی بافی.
  • صحبت درباره مرگ و میر.
  • بیش از حد گریستن یا کاهش ابراز علاقه.
  • حس مالکیت روی کسی یا چیزی نداشتن.

دکتر مهران آقامحمدپور فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان در تهران

برای طرح پرسش خود در این زمینه بر روی لینک پرسش از دکتر کلیک کنید.