نوشته‌ها

هیپوکسی نوزاد حین زایمان

هیپوکسی نوزاد حین زایمان

هیپوکسی نوزاد حین زایمان

اختلال در رسیدن اکسیژن به صورت بافتی در دوران جنینی و حین زایمان را آسیفکسی می گویند که روند آن هیپوکسی ، کربوکسمی و در نهایت اسیکمی و اسیدوز متابولیک خواهد بود.

در هیپوکسی ، اگر سیستم تنفسی نوزاد متولد شده سالم باشد ، برای مدت ۲ تا ۳ دقیقه تاکی پنه بروز می ‌نماید. در این مدت زمان ضربان قلب تغییری نخواهد کرد ، ولی با تداوم هیپوکسی ، ضربان قلب به تدریج کاهش یافته و یک آپنه گذرا به مدت ۵/۱ الی ۱ دقیقه بروز می کند ( آپنه اولیه ) ، که با سیانوز همراه خواهد بود و با پیشرفت هیپوکسی ( به مدت ۸ دقیقه ) ضربان قلب به کمتر از b/m ۱۰۰ می رسد. نوزاد رنگ پریده شده و به مدت ۲ الی ۳ دقیقه تنفس او به شکل gasping در خواهد آمد. ( تنفس های غیر طبیعی سطحی و نامنظم با تعداد ۶ تا ۱۰ مرتبه در دقیقه ) ( آپنه ثانویه ) و در این زمان است که آسیفکسی بروز می کند.

نوزاد

هیپوکسی نوزاد

علل آسفیکسی و هیپوکسی

در نوزادان حدود ۹۰ درصد موارد آسفیکسی در دوران پیش از تولد و یا حین تولد با نتیجه بی کفایتی جفت (که باعث عدم توانایی تهیه اکسیژن و همچنین برداشتن دی اکسیدکربن و یون هیدروژن از جنین می گردد) به وجود خواهد آمد. که دارای دو علل اصلی می باشد:

۱- علل مادری

دیابت ، افزایش فشار خون ، مسمومیت حاملگی ، عفونت ، دکولمان یا کنده شدن پیش از موعد جفت ، اعتیاد به مواد مخدر ، بیماری قلبی عروقی مادر ، افت فشارخون مادر ، استفاده از الکل و برخی داروها.

۲- علل جنینی

مشکلات بند ناف مانند گره خوردن ، تحت فشار قرار گرفتن بند ناف ، اختلال عروق نافی ، آنمی (کم خونی) جنین ، عفونت جنین ، IUGR یا کاهش رشد داخل رحمی ، هیپوولمی یا کاهش حجم خون جنین ، نواقص مادرزادی ، پست ترم (زایمان دیررس) و وضعیت قرار گیری جنین در رحم.

علائم

آسفیکسی بر طبق شدت به سه مرحله خفیف ، متوسط و شدید تقسیم می شود. لذا علائم با توجه به شدت آسفیکسی متفاوت می باشند.

به صورت کلی علائم شامل موارد ذیل است:

خواب آلودگی نوزاد ، کاهش رفلکس های نوزادی تحریک پذیری ، ناله تنفسی ، پرش پره های بینی ، توکشیدگی قفسه سینه ، تاکی پنه یا تنفس تند ، اختلال ریتم یا تعداد ضربان قلب نوزاد ، ضعیف شدن نبض ها ، افت فشارخون نوزاد ، رنگ پریدگی یا سیانوز (کبودی) ، اختلال در تحمل تغذیه ، تشنج ، حملات احتمالی قطع نفس.

عوارض آسفیکسی در قسمت مختلف بدن

مغز: آنسفالوپاتی – تشنج – ورم مغز – انفارکتوس
قلب: نارسایی قلبی – سکته قلبی – نارسایی دریچه ای
ریه: دیسترس تنفسی ( دارای تنفس مشکل و سخت )
کبد: انفارکتوس – یرقان انسدادی ناشی از نکروز یا تخریب کبد
روده و معده: زخم و خونریزی گوارشی – گاستروپاتی (اختلال عملکرد معده)
خون و اندام ها: DIC (اختلال انعقاد منتشر) – گانگرن محیطی

درمان آسفیکسی و هیپوکسی

در هنگام بارداری اختلالات ضربان و همچنین ریتم قلب جنین ممکن است که شواهدی به نفع آسفیکسی در اختیار متخصصین قرار دهد. برای درمان هیپوکسی نوزاد می توانید به فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان مراجعه نمایید.
مانیتورینگ دقیق پیشرفت زایمان و آگاهی از دیگر نشانه های دیسترس (زجر) جنین در داخل رحم باید انجام گردد. تیم احیای نوزاد برای مداخله فوری احتمالی باید در دسترس باشد.
قدم های اولیه احیا و در صورت لزوم اقدامات کامل احیا برای نوزاد در اتاق زایمان توسط تیم پزشکی بلافاصله آغاز می گردد و پس از انتقال نوزاد به بخش مراقبت های ویژه نوزادان کنترل ، مراقبت و درمان توسط پرستاران و پزشکان متخصص بر اساس حال عمومی و شرایط نوزاد انجام خواهد شد. مراحل اقدامات به شرح ذیل می باشد:

۱- نوزاد را به محل گرم و زیر رادیان وارمر برده و کاملا خشک می نمایند. با دو عدد شان ، شان اول پس از خشک کردن نوزاد ، که اول سرش را خشک می کنند ، کنار گذاشته و با شان دوم قرار می دهند.
۲- ساکشن دهان و با در نظر گرفتن تحریک پذیری نوزاد ، زمان زیادی را صرف تحریک نمی کند و این تحریک با ماساژ پشت نوزاد انجام می شود. سپس قلب و تنفس نوزاد را ارزیابی می نمایند.
۳- اکنون حدود ۳۰ ثانیه گذشته و با اطمینان از باز بودن راه های هوایی:
الف: اگر تنفس شروع نشده یا تعداد ضربانات قلب زیر ۱۰۰ باشد ، تهویه تنفسی با فشار مثبت و اکسیژن ۱۰۰% ، ۲۰ الی ۳۰ ثانیه داده می شود.
ب: اگر فعالیت تنفسی و قلب نرمال می باشد ، اما نوزاد سیانوزه است ، به نوزاد اکسیژن ۱۰۰% داده می شود. نکته ساکشن ناز و فارنژیال تنها در موارد دفع مکونیوم کاربرد دارد.